Tekstadvies voor Greenwheels

Louise Cornelis Geplaatst op door  

Net verstuurd, een mailtje aan Greenwheels met een tekstadviesje. Ik ben al jaren een happy klant van Greenwheels, en schreef het mailtje dus met een dubbele pet: als klant en als tekstadviseur. In licht bewerkte vorm staat het hieronder.

Meer dan een maand geleden kreeg ik deze mail:
 

 

Beste abonnee,
Wij hebben een bekeuring via het CJIB ontvangen. In bijgaand document kun je de details hierover lezen.

Met vriendelijke groet,

Greenwheels

 

 

Daar kon ik als klant niets mee. De formulering mail wekt de verwachting dat er in ‘bijgaand document’ details over mijn bekeuring staan. Als ik een bekeuring krijg, wil ik over de details twee dingen weten: hoe veel gaat het me kosten en wat heb ik misdaan? Dat staat nou juist níet in het bijgevoegde document. Daarin staat alleen, nogal formeel, de Greenwheels-procedure rond bekeuringen.

Dus ik weet daarna nog eigenlijk niets, behalve dat me iets boven het hoofd hangt. En dat is nogal lang boven mijn hoofd blijven hangen, want de echte bekeuring kreeg ik pas vandaag. Meer dan een maand lang heb ik dus met een vraagteken rondgelopen.

De mail voegde dus niets toe: als ik in één keer de bekeuring had gehad, was ik beter af geweest. Komt qua betalen op hetzelfde neer, en de maand met onduidelijkheden was me bespaard gebleven. Kortom: geen klantvriendelijke mail, om niet te zeggen: een onnodige en ergernisverwekkende mail.

Hoe kan het wel? Enkele suggesties. Eerst twee simpele oplossingen:

  • Voeg in de mail meteen toe om wat voor details het gaat.
  • Voeg in de mail toe dat het enkele weken kan duren voordat je zelf de bekeuring ontvangt.

Nog klantvriendelijker, maar iets ingrijpender:

  • Zet de formele procedure op de website. Dat is algemene klantinformatie, een attachment wekt specifiekere verwachtingen.
  • Zet in de mail meteen waarom het gaat, en/of maak een scan van de bekeuring. Geef dus de details waar een lezer op zit te wachten.
  • Stuur geen waarschuwende mail vooraf, maar gewoon in één keer de bekeuring, eventueel met een Greenwheels-briefje erbij.
  • Enzovoort.

Meer in het algemeen: houd ook in uw e-mail-verkeer rekening met de wensen en verwachtingen van uw klanten.

Enne, oja: het was voor 11 kilometer te hard rijden met een Greenwheels-auto, in april op Schouwen-Duiveland…

De baas hoort erbij

Louise Cornelis Geplaatst op door 1

Op 18 en 19 mei schreef ik op dit weblog twee posts over de rol van schrijftrainingen in organisaties. Vandaag maak ik het drieluik vol met een slotopmerking daarover: de baas hoort erbij. Ik bedoel daarmee dat een schrijftraining waarin medewerkers leren beter te schrijven alleen effectief is als hun leidinggevende, het management, de directie, zich ook laat trainen.

Doe de baas niet mee, dan is er een grote kans dat het effect van de training nihiel is, want:

  • Afwezigheid van de baas is een duidelijk signaal dat andere dingen belangrijker zijn dan deze training. Dat pikken medewerkers zeer goed op: ‘deze training heeft niet de hoogste prioriteit’. Dus waarom zou je je er dan voor inspannen, en waarom zou je bijvoorbeeld naar een terugkombijeenkomst komen? Je baas kan er moeilijk wat van zeggen. Hij was er zelf ook niet immers.
  • Het risico bestaat dat de baas andere eisen stelt aan de tekst of presentatie dan wat de medewerkers net in de training geleerd hebben. Concreet heb ik dat recentelijk meegemaakt bij een organisatie waarin de directie tijdens de trainingen een richtlijn verstuurde waarin stond dat memo’s maximaal 1 A4’tje lang mochten zijn. In mijn trainingen benadruk ik echter dat tekstvolume geen relevante maat is – ik heb dat op dit weblog al eens uiteengezet. Gevolg: deelnemers in grote verwarring. En tegen de richtlijnen van de directie leg ik het altijd af, natuurlijk.
  • Het risico bestaat dat de deelnemers ook nog een ander signaal oppikken, namelijk dat van incompetentie in de ogen van hun baas. Immers, zij moeten kennelijk getraind worden, maar hijzelf niet. Zij kunnen dus iets niet goed genoeg, zijn niet goed genoeg – maar de baas zelf wel dan? Iets moet beter, en dat moet dus kennelijk door de werkvloer gebeuren. Een organisatieprobleem wordt zo afgewenteld op hun schouders. Dat past bij en versterkt een afstandelijke, afwentelende leiderschapsstijl. Baas: “Er klopt iets niet? Oh, doe maar een training. Als ik zelf maar niet aan de bak hoef… “

Op dit moment heb ik twee opdrachtgevers waarbij zoiets speelt, waarbij baas, directie, managementteamleden, niet komen opdagen bij de training. De medewerkers morren – in mijn ogen terecht. Ik hamer er bij mijn contactpersonen op hoe belangrijk de aanwezigheid is. Van de week dacht ik: misschien moet ik een volgende keer gewoon weigeren de training door te laten gaan. Mijn volgende opdrachtgevers zijn dus gewaarschuwd….

Smeuïg

Louise Cornelis Geplaatst op door  

Ik schreef vorige week al dat ik altijd op zoek ben naar boeken over schrijven en presenteren die iets nieuws te bieden hebben, en dat die eigenlijk zeldzaam zijn. Blij verrast was ik daarom alleen al op basis van de titel met Leren recenseren van Hans Invernizzi en Tjeerd de Jong. Hé, een boek over recensies schrijven, dat kende ik nog niet.

Ook de inhoud is aardig. Ja, ook hier weer al wat uitgekauwde dingen over structuur, argumentatie, stijl en correctheid, maar allemaal wel geïllustreerd aan de hand van die ene tekstsoort recensies. Alleen al vanwege al die voorbeelden is het boek de moeite waard voor mensen die betere recensies willen leren schrijven. En een paar hoofdstukken zijn wel degelijk uniek: het eerste hoofdstuk met wat algemene en inleidende zaken over recensies, zoals de kenmerken van deze tekstsoort, de benaming ervan (recensie of review), journalistiek te werk gaan en de vrijheid die je hebt om je eigen smaak een rol te laten spelen. 

Verder hoofdstuk 6 over de werkwijze bij het beoordelen van kunstuitingen (inclusief games), al lijkt dat me wat summier om het vak echt mee te leren beoefenen, en hooguit een paar aanwijzingen voor mensen die als liefhebberij recensies schrijven voor bijvoorbeeld recensiesites – waar het boek overigens expliciet ook op is gericht, naast studenten journalistiek. Met het oog op die laatste doelgroep zitten er ook oefeningen in.

En dan komt het hoofdstuk over de reacties van lezers en kunstenaars op recensies. Dat vond ik het allerleukst om te lezen. Het is ietwat ontluisterend maar daardoor extra smeuïg om te lezen hoe ver zowel lezers als kunstenaars gaan om de journalist duidelijk te maken dat hij het echt helemaal fout zag. Dat fans het niet fijn vinden als er over hun idool kritisch wordt geschreven – okee. Maar met lullige op de persoon gespeelde sneren erin (‘stuur in het vervolg een recensent die wel kennis van zaken heeft’) jezelf of het werk verdedigen, tsja, dan laat je je wel erg kennen, vind ik.

Het hoofdstuk is dan ook opgenomen om studenten te laten zien hoe emotioneel en hard er gereageerd kan worden op recensies. Voor mij is het lekker lezen – het zijn helaas maar zeven pagina’s, dat hadden er meer mogen zijn. Wat mij op de gedachte zet dat er eigenlijk heel weinig aandacht is voor reacties op geschreven stukken. Alles wordt steeds interactiever en iedereen kan op van alles reageren (al gaat het in dit boek nog over gewone ingezonden brieven), maar hoe je als schrijver eelt op je ziel kweekt en hoe je goed met vijandige reacties omgaat, daar gaat het niet veel over. In dit boek dus wel.

Over dat laatste: in het boek wordt uitgelegd waarom er wel of niet en hoe dan op de reacties werd gereageerd. In de meeste gevallen was dat: niet.

Uiterste schrijfboeken

Louise Cornelis Geplaatst op door  

Zo af en toe loop ik eens een boekwinkel binnen om te gluren of ze nog wat hebben op mijn vakgebied dat aan mijn aandacht is ontglipt. De meeste nieuwe boeken komen mij wel ter ore via-via of door recensies in vakbladen. Maar niet allemaal, en ik vergeet er ook wel eens een te kopen. Ik koop zeker niet alles, want er wordt ongelofelijk veel herhaald en overgeschreven. Maar ik kijk wel naar alles, nouja, naar zo veel mogelijk, om te zien of het interessant is. Zo ja of in geval van twijfel, dan koop ik het.

Gister wipte ik even binnen bij Intertaal in Amsterdam; ik kwam er met twee boeken uit. Van eentje wist ik het bestaan maar ik had het nog niet: de Prisma E-mails en brieven schrijven in het Nederlands van Corriejanne Timmers. Ik nam het mee omdat er voorbeeldbrieven in staan, en dat kan wel eens handig zijn om aan iemand te laten zien – al vraag ik me wel af hoe vaak het voorkomt dat iemand een brief met een verzoek tot audiëntie bij de Koningin stuurt, maar goed.

Het andere boek kende ik nog niet: Succesvol schrijven, van Allan & Barbara Pease. Dat zijn de auteurs van Waarom mannen niet luisteren en vrouwen niet kunnen kaartlezen. Dat boek heb ik ook niet gelezen, maar ik ken het wel van titel. Sterker nog: ik knapte al af op die titel. Ik houd niet van zulke generaliserende uitspraken over de verschillen tussen mannen en vrouwen, en in mijn relaties ben ik altijd de betere kaartlezer geweest, dussss… maar het is wél een opvallende titel, en ik dacht daarom meteen wel: misschien is dat wel een heel ander soort boek over schrijven. Dus laat ik eens kijken.

Succesvol schrijven gaat niet over verschillen tussen mannen en vrouwen. Het is wel een heel origineel boek. Het pleit voor een benadering van zakelijk schrijven waar ik achter sta. Het boek introduceert bijvoorbeeld het WHIE-principe, ‘wat heb ik eraan’, als radiostation waar alle lezers op staan afgestemd. Dús moet je lezers precies dat vertellen: wat hebben zij eraan? En dat moet je snel doen, liefst al in de openingszin, anders ben je ze kwijt. Verder moet je de lezer persoonlijk benaderen en boeien. Dat doe je allemaal niet met de standaard-schrijftaalaanpak als ‘Naar aanleiding van ons telefoongesprek stuur ik u hierbij onze brochure ter inzage’. Allemaal helemaal mee eens.

Maar de concrete uitwerking van de adviezen in Succesvol schrijven, daarvan word ik licht onpasselijk. Een voorbeeld van p. 47-48:

Goedemorgen Stephen,

Ik wil graag openhartig met je praten.

Eenvoudig gesteld: computersystemen kunnen een ontzettend blok aan je been zijn.

Je hebt de verhalen waarschijnlijk gehoord. Wij hebben ze in het echt gezien. In potentie briljante systemen die zorgen voor regelrechte rampen in bedrijven.

<alinea geknipt>

Het is gevaarlijk. Dat is het slechte nieuws.

Er is echter ook goed nieuws – heel goed nieuws.

<alinea geknipt>

Ik wil jou, Stephen, vragen of je op een dag ergens in september slechts 58 minuten van je tijd op wilt offeren. In ruil hiervoor geef ik je een uur van de tijd van mijn team. Het is helemaal gratis, en er zijn geen kleine lettertjes.

(Enzovoort)

Mag ik even overgeven? Ik ben al helemaal weg bij het openhartig willen praten. Praten, hoezo, dit is een e-mail. Openhartig? Laat me niet lachen, zeg, dit is een verkooppraatje en waar gaat het helemaal over? Een ‘ontzettend blok aan mijn been’, ‘rampen’, uh, krijg ik nu een probleem aangepraat? Ik denk dan ‘nou, ontzettend…’ – en ik ben toch geen oelewapper? 58 minuten zijn geen uur. En al die verbrokkelde stukjes tekst, alsof ik geen hele alinea’s aan kan, alsof ik achterlijk ben. 

Leuke principes, foute uitwerking. Te Amerikaans? Gewoon over de top? Bedoeld als grap of om te provoceren, in de hoop dat schrijvers ergens in het midden uitkomen? Het midden dan tussen dit gekwijl en de formele schrijftaal die in E-mails en brieven schrijven in het Nederlands nog gepleit wordt:

Hierbij [ taboewoord volgens Succesvol schrijven! ] verzoek ik u, in mijn hoedanigheid van voorzitter van vereniging XYZ, mij te ontvangen in particuliere audiëntie in verband met een mondelinge toelichting op het u onlangs toegezonden verzoek tot het aanvaarden van beschermvrouwschap van de vereniging’ (p. 54).

Of, iets zakelijker: de geadviseerde beginzin om te reageren op een offerte is ‘naar aanleiding van uw offerte van … jl. … ‘ (p. 139). Dat vind ik voor een boek uit 2009 (dertiende, herziene, druk) onnodig formeel en clichématig.

En dat optimum, dat ligt natuurlijk inderdaad ergens in het midden. Maar met deze twee boeken moet je dat midden dus nog wel op eigen kracht zien te vinden.

Komische kop

Louise Cornelis Geplaatst op door  

Komische kop in de Spits van afgelopen vrijdag: “Slimmer door mediteren. Groei geheugen en leervermogen door ondezoek bewezen.” Ja, daar ontbreekt een r. De correctoren van Spits kunnen misschien wel wat meditatie gebruiken?

Infographics-glossy

Louise Cornelis Geplaatst op door  

Bij De Journalist van vorige week zat een dikke, glossy bijlage over infographics, Infographics #1 genoemd. Het is een initiatief van de organisatoren van het Nederlandse Infographics Congres IC09. Het is een beetje rommelig en warrig blad*, maar wel de moeite waard vanwege de grote hoeveelheid voorbeelden van infographics erin.

Relatie met mijn eigen werk is het visuele ontwerp, dat ook bij presentaties belangrijk is. Infographics zijn wel anders: vaak zijn ze veel gedetailleerder en complexer dan wat ooit op een Powerpointslide zou passen. Een veel voorkomende soort infographic is bijvoorbeeld een opengewerkt ingewikkeld apparaat waarvan de werking uitgelegd wordt. Op p. 22 van Infographics #1 is dat bijvoorbeeld het RIVM-laboratorium waarin gewerkt wordt aan onderzoek naar de veroorzakers van besmettelijke dodelijke ziektes zoals ebola. De infographic laat zien wat er in dat lab gedaan wordt om de onderzoekers en de omgeving te beschermen. In Powerpoint zou je dat stap-voor-stap moeten doen, op papier kan het in één keer, en op één zo’n beeld kun je als lezer lang turen.

Infographics leiden dan ook tot verdieping, en het is één van de rode draden door dit tijdschrift om dat duidelijk te maken. Visualiseren staat immers wel eens in een kwaad daglicht, alsof het gaat om opleuken voor mensen die te lui zijn om tekst te lezen. Niets is echter minder waar, en dat maakt dit blad helder.  

Een mooi voorbeeld van een verdiepende infographic, is een pagina uit de Volkskrant van 3 mei, met als kop ‘Wie herdenken wij morgen?’ Op de pagina staat een turfje voor elk Nederlands slachtoffer van oorlogsgeweld sinds het begin van de Tweede Wereldoorlog, onderverdeeld in een aantal categorieën. Vooral de turfjes voor de slachtoffers van de Jodenvervolging zijn een indrukwekkende hoeveelheid. Maar zeer priegelige details, natuurlijk, die bij projectie alleen maar tot een grijze brij en/of hoofdpijn voor het publiek zouden leiden: de pagina bevat meer dan 200.000 turfjes.

Andere voorbeelden zijn weer wel te gebruiken in presentaties. Grafieken bijvoorbeeld vallen ook onder infographics. Misschien is het toeval, maar juist de twee voorbeelden in Infographics #1 met de meeste grafieken nou net niet zo geslaagd zijn op het punt dat bij het ontwerpen voor Powerpoint zo belangrijk is, namelijk de relatie tussen boodschap en beeld:

  • Op p. 21 drukken 4 X 3 X 8 kolommen arbeidsmobiliteit per opleidingsniveau en per kwartaal uit. De verschillen tussen die niveaus en kwartalen zijn heel klein, en als er een verschil mee beoogd werd uit te drukken, valt dat weg. Wat dan wél de boodschap is, is maar de vraag. Met andere woorden: veel details, maar interpretatie, geen idee. Dat is geen communicatie, maar een datadump.
  • Op p. 29 geven tientallen ‘surface charts’ aan hoe, volgens de titel, de kredietcrisis de hele beurs besmette. Dát het met alle beursgenoteerde bedrijven steeds slechter ging, is uit het beeld wel af te leiden. Maar besmetten, nee: ik zie geen bron of infectie, ik zie alleen maar een verslechtering door de tijd. Misschien typerend voor de ronkende manier van schrijven over de crisis?

En zo zijn de voorbeelden in Infographics #1 erg leuk om te bekijken: wat vind ik meer en minder geslaagd? Dat is inspirerend op het gebied van visueel ontwerp. De moeite waard dus!

(* Rommelig en warrig: een paar artikelen zijn in het Engels, de titel bevat dat ‘#1′ maar in het voorwoord staat dat het om een eenmalige uitgave gaat, het congres wordt vaak genoemd, onder andere in de vorm van interviewtjes met congresgangers, maar nergens staat een verslag of indruk of overzicht van het totaal, zodat ik blijf gissen naar wat het eigenlijk was (voorbeeld: op voorkant: ’25 beste uit de expositie’ – welke expositie?), de vormgeving is druk)

Top-training creatief schrijven?

Louise Cornelis Geplaatst op door  

Ik schreef net in één van mijn groepen op LInkedIn een antwoord op de vraag ‘Ben op zoek naar een top schrijftraining. Workshop creative writing. Columns. Eventueel stap naar proza. Wie van jullie heeft een suggestie?’ Ik kopieer het naar hier.

Ik heb tussen ongeveer 2000 en 2007 een aantal creatieve cursussen gevolgd, en daar was ik over het algemeen niet kapot van, ook niet bijvoorbeeld van de Schrijftraining die ik bij de Schrijversvakschool heb gedaan [ een paar eerdere reacties op deze vraag raadden die aan ] . Ik ben er dus ook mee gestopt. Ik leer nu vooral veel van mijn proeflezers en andere feedback-gevers.

Je bent bij een cursus erg afhankelijk van de kwaliteit van en de ‘klik’ met de docent, en niet elke goede schrijver maakt een goede docent, vooral niet op het gebied van tactisch feedback geven en het groepsproces begeleiden. Ik heb bijvoorbeeld meegemaakt dat de docent van een columns-workshop afwijzend stond tegenover alles wat met sport te maken heeft, en ik schrijf columns over sport (fietsen). Dat kon dus niet goedkomen…

Daarnaast vond ik de meer technische dingen, die overeenkomen met mijn eigen vak (formuleren, alinea’s, structuur), vaak ook niet zo goed behandeld, maarja, ik besef wel dat het niet zo makkelijk is om mij daarin tevreden te stellen  (-; 

Ik heb twee dingen gedaan waar ik wel veel aan heb gehad en die ook erg leuk waren:

  • Cursus over literaire columns bij Buitenkunst, door Hester Macrander. Zit dit jaar niet in het programma, maar wel andere leuke schrijfdingen (helaas is die van Hester Macrander al volgeboekt, is ook geen toeval, denk ik). Het werkt inspirerend om een week ‘ondergedompeld’ te zitten met allemaal andere creatievelingen.
  • The Artist’s Way, een methode ter ontwikkeling van je creativiteit, juist helemaal níet technisch. Zie http://home.hetnet.nl/~j.vrijdaghs/html/the_artist_s_way.html

Ik geef zelf ook schrijfbegeleiding (wat de creatieve kant betreft vooral columns).

Tekstverklaren voor gevorderden

Louise Cornelis Geplaatst op door  

Vandaag in het nieuws: gesteggel over een tekst van het HAVO-eindexamen Nederlands. Het is jammer dat het zo politiek gemaakt wordt, het was ook gewoon een heel slechte vraag. Puur op basis van de tekst is hij namelijk niet te beantwoorden. ‘Doodgeknuffeld worden’ zegt immers iets over de knuffelaars, niet over de geknuffelden, dus niet over uitkeringsgerechtigden.