Ik las gister met interesse de verklaring van de UCI waarin die bekendmaakt dat de dopingzaak rond Froome wordt gesloten. Als wielerliefhebber vind ik het inhoudelijk interessant (en zorgelijk), maar tijdens het lezen ging het bij mij qua schrijven en piramideprincipe ook ernstig jeuken – ik kon mijn leeservaring meteen ’s middags in een training gebruiken om te illustreren dat een beschrijving van het proces iets anders is dan argumenteren.

Want dat is wat het stuk doet: het beschrijft het proces dat de schrijvende partij (de UCI) doorlopen heeft om tot de conclusie te komen dat ‘Mr Froome’s sample results do not constitute an Adverse Analytical Finding’. Belangrijkste punt dat de UCI lijkt te willen maken is dat het echt nodig was dat deze zaak zo lang gesleept heeft. 

Maar als ik lees dat Froome wordt vrijgesproken, wil ik maar één ding weten: waarom? Het enige in de verklaring dat daarover iets prijsgeeft is dat er ‘experts’ zijn geconsulteerd.

Tsja. Dat heet autoriteitsdrogreden. En nog van het slechte soort ook, want er staat niks over wat die experts dan gezegd zouden hebben.

Nou zit er achter deze verklaring natuurlijk een heel gevoelig steekspel, op z’n minst tussen UCI, Froome’s ploeg Sky (rijk en machtig) en de Tour-organisator ASO. Mogelijk is de verklaring bewust niet inhoudelijk, bewust een rookgordijn. Goed voor de geloofwaardigheid van de wielersport is dat niet.

Maar de verwarring tussen proces en argumentatie komt vaker voor. Sterker nog: eigenlijk is de standaard manier van redeneren in wetenschappelijke betogen die van het beschrijven van het proces: ik heb die-en-die stappen gezet en DUS mag ik concluderen dat… Dat is iets anders dan een conclusie beargumenteren.

In de wetenschap zijn redenen om het proces te beschrijven (al valt me ook in die teksten wel eens op dat er op de inhoudelijke argumentatie wel wat is aan te merken, maar dat terzijde). Maar in de praktijk zitten lezers veel meer met een waarom-vraag dan met de vraag ‘en hoe ben je daartoe gekomen?’

Die vraag, dus die naar het proces, is een vraag gericht op de schrijver: hé, schrijver, wat heb jij gedaan? Lezers zijn daarin over het algemeen niet zo in geïnteresseerd, het gaat hen niet om de schrijver maar om hun eigen belang. Bovendien: als het leken zijn, kunnen ze het proces (de methodologie) niet eens op waarde schatten. 

Lezers willen al dan niet overtuigd worden, en daarvoor moet je argumenteren. Hun waarom-vraag beantwoorden dus. Niet met drogredenen, maar deugdelijk. 

Anders overtuig je ze niet. Zoals ik nu niet overtuigd ben van Froome’s onschuld.

In de Volkskrant van eergisteren stond een nogal alarmerend bericht over de achteruitgang van het Nederlands bij studenten die Engelstalig hoger onderwijs volgen. De ‘hoofdpersoon’ Laura heeft in haar studie alleen in het Engels geschreven, en nu ze dat weer in het Nederlands moet doen, heeft ze er grote moeite mee. Andere studenten zeggen dat te herkennen. 

De aangehaalde experts relativeren het probleem meteen: het is hooguit een tijdelijke achterstand, geen ernstige schade aan het Nederlands.Mag ik daar nog een paar andere relativeringen aan toevoegen?

• • Welke pas afgestudeerde schrijft wél meteen ‘lange, goedlopende teksten’ als ze in de praktijk gaan werken? Dat is hooguit een toevalstreffer, al is het alleen maar omdat studenten slechts binnen één context leren schrijven: de academische. De meer strategische manier van schrijven die de praktijk van hen vraagt, moeten ze nog onder de knie krijgen. Dat is taal-onafhankelijk: ook op een Engelstalig ministerie zou Laura als het ware opnieuw hebben moeten leren schrijven: een ander genre, context, lezerspubliek. Studenten Nederlands ervaren ook een grote praktijkschok als ze ‘voor het echie’ gaan schrijven. De praktijk stelt heel andere eisen aan schrijven dan de universiteit. En dat blijft zo, bij elke nieuwe omgeving. Aan schrijven ben je misschien wel nooit uitgeleerd. 
  • En nog eentje in dat kader van nooit uitgeleerd zijn: die zinnen die Laura opvallen als ze de krant lees, en waarvan ze denkt: ‘wat een mooie zin, daar zou ik zelf nooit opkomen’ – jawel hoor, gewoon vaak de krant blijven lezen, dan komt dat wel. Kennelijk verwacht Laura dat haar schrijfvaardigheid ‘af’ is nu ze is afgestudeerd, maar dat is niet zo. Ik vind het zelfs juist heel hoopvol dat ze kennelijk ‘bewust onbekwaam’ is: ze ziet dat het beter kan. Dat is een voorwaarde voor leren, voor beter worden. Dus ik verwacht dat haar schrijfvaardigheid zich echt nog wel verder zal ontwikkelen. Vooral veel goede teksten lezen, zou ik haar aanraden. Ik hoop ook dat ze dan krachtigere, preciezere alternatieven vindt voor as regards, with respect to, concerning én met betrekking tot (hint: voor, over). 
  • Wat is er mis met een woord als scope in een Nederlandse tekst? Ik zie dat geregeld, en volgens mij weten de beoogde lezers echt wel wat daarmee bedoeld wordt. Ik laat het ook rustig staan in een tekst die ik redigeer. Ik heb gister nog bij Nederlandstalige presentaties gezeten in een tweetalige organisatie waar het woord assumpties vaak in voorkwam, ik zou dat zelf nooit zeggen en mogelijk wél redigeren (aannames), maar fout, ach… Ik begrijp het prima. Niet te puristisch worden, hoor, vind ik. 

Begrijp me goed: ik houd hier geen pleidooi voor Engelstalig hoger onderwijs. Het punt dat Marc van Oostendorp in het artikel maakt, over dat het zonde is om studenten een achterstand te bezorgen in de taal waarmee ze naar alle waarschijnlijkheid gaan werken, vind ik wel degelijk relevant. 

In een van de blogposts in de serie over bordjes Down Under schreef ik dat ik door de veelheid aan bordjes een cruciale over het hoofd had gezien. Dat is niet alleen daar zo – vorige week had ik er in Nederland, vlakbij huis, eentje gemist, ook doordat het er in totaal te veel waren. Deze week ben ik nagegaan hoe het precies zat.

Het betreft mijn fietsroute naar station Schiedam Centrum. Het laatste stuk daarvan is opgebroken en er zijn allerlei omleidingsroutes. Aan de rechterkant van de weg staan daar maar liefst vier borden achter elkaar voor:

Die borden trekken mijn aandacht, mijn blik, dus naar rechts. Vlak voordat je echt niet meer verder kan, staat er rechts voor ook nog een ander bord. Dat had ik allemaal wel gezien, niet allemaal gelezen, dat kan helemaal niet in de tijd die het kost om eraan voorbij te fietsen er staan ook nog eens auto’s voor geparkeerd.

Maar dat links het voor mij cruciale bord stond, namelijk dat voor fietsers, dat had ik gemist,  dat had ik gewoon niet eens zien staan, omdat ik rechts bezig was met kijken en lezen:

Ik wist dus de eerste keer niet hoe ik bij het station moest komen. Enigszins gestresst vroeg ik iemand die aan het werk was hoe dat moest, en die zei dat het luid en duidelijk op de borden stond.

Ja, het staat er wel. Maar dat wil nog niet zeggen dat de communicatie succesvol plaatsgevonden heeft…