↓
 

Louise Cornelis

Tekst & Communicatie

  • Home |
  • Lezergericht schrijven |
  • Over Louise Cornelis |
  • Contact |
  • Weblog Tekst & Communicatie

Categorie archieven: schrijftips

Bericht navigatie

← Oudere berichten
Nieuwere berichten →

Dicht op de schrijvershuid

Louise Cornelis Geplaatst op 30 juli 2015 door LHcornelis28 juli 2015  

Ik heb net het Handboek verhalende journalistiek gelezen, en dat vond ik de moeite waard. Niet dat ik me op het pad van de verhalende journalistiek begeef (al lijkt me dat best leuk schrijfwerk), maar omdat ik het een goed schrijfhandboek vind. Het is vooral uniek in de mate waarin het dicht op de huid van de schrijvers zit. Auteurs Henk Blanken en Wim de Jong hebben verhalende journalisten geïnterviewd, van eentje zelfs de elf voorlopige versies van zijn stuk mogen zien, en er twee (waaronder Blanken zelf) voetnoten bij een eigen verhaal laten zetten ter toelichting en met commentaar over wat ze zelf achteraf gezien de sterke en zwakke punten vinden.

Zo’n kijkje in de keuken, in verschillende keukens, geeft geen enkel ander boek, bij mijn weten. Het is daarbij ook prettig geschreven, met een boel aansprekende voorbeelden en verwijzingen naar nog meer inspirerend leesvoer. Het boek is van vorig jaar, dus de voorbeelden zijn ook nog actueel en betreffen bijvoorbeeld de Harense Facebook-rellen en de val van Ruttes gedoogkabinet. Anderzijds zijn het klassiekers, zoals een verhaal over de geboorte van een Siamese tweeling op het Friese platteland, of tijdloos als de beschrijving van een hersenoperatie waarbij de patiënt bij bewustzijn moet blijven.

En één keer ging er ook nog een lampje branden – weer typisch zoiets waarvan ik dacht: het is zo logisch als wat, en toch heb ik het nooit bedacht. In mijn manier van schrijven staan lezersvragen altijd centraal; een adviesrapport geeft bijvoorbeeld antwoord op ‘wat moet ik doen?’ en ‘waarom?’ Ik had me niet eerder gerealiseerd dat de leidende vraag in een verhaal is ‘en toen?’ (p. 46):

Als verteller wil je maar één ding: een lezer die, zodra hij aan je verhaal begint, vanaf de eerste zinnen dus, ‘En toen?’ roept.

En zo is het maar net! Dat geeft meeslepende journalistiek. Met z’n mitsen en z’n maren, en ook die behandelt het boek. En het geeft ook een prettig leesbaar en inspirerend boek.

Geplaatst in Leestips, schrijftips | Geef een reactie

Omhaalpoespas?

Louise Cornelis Geplaatst op 27 juli 2015 door LHcornelis20 juli 2015  

Ik had het hier eerder al over Tamara de Reus, een wat mij betreft veelbelovende jonge schrijfster. Ik las recentelijk nog een mooie facebookpost van haar, over hoe ze schrijven ervaart: OMHAALPOESPASHEISAGEDOEROMPSLOMP. Ook weer een tip van Verena van de Tekstnet-intervisie, en ook weer raak geformuleerd. Het gaat er onder andere over dat schrijven niet zomaar het op een rijtje zetten van bestaande gedachten is, maar dat je die gedachten moet bewerken, je moet er wat van máken. Dat is schrijven – en dat kost concentratie en moeite. En dat geldt ook voor zakelijk schrijven, al gaat het daar niet zozeer om gedachten, maar om inhoud/data/feiten/gegevens.

Geplaatst in Leestips, schrijftips | Geef een reactie

Tekst laat zien wie lezer is

Louise Cornelis Geplaatst op 16 juli 2015 door LHcornelis13 juli 2015  

In de periode voor mijn vakantie had ik uitzonderlijk veel trainingen waarvoor de deelnemers een eigen tekst moesten inleveren, die door mijn van feedback voorzien werd. Naar schatting zijn er tussen eind april en half juni bijna 100 teksten van divers pluimage door mijn handen gegaan. Als ik daarop terugkijk, is er van alles over te zeggen, maar heb ik er vooral één ding over geleerd wat iets zegt over mijn manier van werken maar ook over teksten: ik wil eraan kunnen zien wie de beoogde lezer is.

Wat ik doe als ik een te becommentariëren tekst krijg, is me inleven in de beoogde lezer van de tekst, en ik doe dat op basis van signalen die de tekst daarover geeft. Soms zijn die heel expliciet, zoals wanneer er boven een memo staat dat het voor de Raad van Bestuur is. Vaak is het subtieler, en dan helpen van die kleine woorden als we en u erbij.

Met de subtiele signalen ging het in die ongeveer 100 teksten wel eens mis. Dan raakte ik in de war, en bovendien was het aanleiding voor mij om er feedback over te geven, want ik vind het niet alleen mijn probleem, maar dat van de tekst. Twee voorbeelden:

  • Ik neem op basis van andere signalen aan dat de tekst voor een directe baas of collega is, maar in de tekst wordt elke interne afkorting uitgelegd. Ik ben goed in het over dat soort afkortingen heen lezen: de beoogde lezer zal het eigen jargon wel kennen. Uitleg is niet nodig en dus ook voor de beoogde lezer overbodig. Over precies dit punt kreeg ik een keer een fikse discussie in de training, want de schrijver wilde dat zijn teksten voor ‘iedereen’ begrijpelijk waren. Ik was het daar zeer mee oneens: je schrijft niet voor iedereen, niemand schrijft voor iedereen, schrijven is maatwerk, en schrijven in de zakelijke dienstverlening al helemaal: je bedient je klant ermee. Die heeft er geen boodschap aan wat iemand anders niet begrijpt aan een voor hem alledaagse afkorting.
  • De schrijver is extern en de tekst begint met een fors stuk beschrijving van de organisatie van de lezer, in zo ongeveer de bewoordingen die je op homepages ziet staan. Dat zie ik wel eens vaker, ik noem dat de ‘dit is wie u bent’-passsages. Niet doen. De lezer zit niet te wachten op zo’n algemene beschrijving; het overnemen van de homepage heeft zelfs iets pijnlijks. Kom maar meteen ter zake: waar gaat het om?
    Overigens zat er achter enkele van deze gevallen een goede bedoeling: de schrijver wist dat deze versie van de tekst niet naar de beoogde lezer zou gaan, maar naar mij, en ik ken het bedrijf niet. Desalniettemin zit ik niet te wachten op zulke info. Omdat ik me dus verplaats in die beoogde lezer, maar ook omdat ‘om welk bedrijf gaat het?’ voor mij geen vraag is die bij mijn op feedback-geven gerichte leesdoel past. Die heel enkele keer dat ik nieuwsgierig ben, google ik zelf wel.

Een goede tekst geeft dus op allerlei manieren hints over wie de beoogde lezer is: van expliciet benoemen via de kleine woordjes naar de informatie-selectie (afkortingen uitleggen of niet, algemene achtergrondinformatie opnemen of niet) . En die moeten specifiek én in lijn met elkaar zijn. Zo niet, dan kun je feedback van mijn verwachten!

Geplaatst in schrijftips | Geef een reactie

Voetbalbobotaal

Louise Cornelis Geplaatst op 13 juli 2015 door LHcornelis9 juli 2015  

Ik lees graag de columns van Nico Dijkshoorn in VI, vooral omdat die zo goed schrijft, met vooral heel treffende en bloemrijke beelden. In de column van de VI van week 25 is hij op dat punt ook weer goed op dreef, door de draak te steken met op hun shoppende vrouw wachtende mannen naast winkeldeuren (‘Het mooist zijn wachtende mannen met allemaal tasjes van Hunkemöller tussen hun voeten’).

Maar wat ik vooral leuk vond aan die column is hoe hij de taal die bij Ajax gebezigd wordt door oud-voetballers volstrekt belachelijk maakt – en terecht. Dijkshoorn steekt eerst de draak met het woord skillbox ,dat hij aantrof in een stuk van Bryan Roy. Geen idee wat dat is, maar hij is meetbaar, en commercie en marketing zijn er een wezenlijk onderdeel van.

Daarna citeert hij Roy als volgt:

Het is zaak dat de rest nu ook meetbaar gaat worden gaat worden om het individu en de teamactief optimaal te kunnen ontwikkelen en om het vervolgens breder in de organisatie te implementeren.

Zulk soort zinnen, urgh, ze zijn rijp voor Bobotaal, en dat is bij de overheid al erg genoeg, maar ik ben het met Dijkshoorn eens dat ze met voetbal al helemaal niet te rijmen zijn. Zoals Dijkshoorn zegt:

We hebben het hier over voetbal. Over een vreugdevolle sport. Een sport waarin maar één ding belangrijk is: genialiteit en eigenheid.

Vreugdevol, geniaal en eigen is van die abstracte beleidstaal niet, en voetballers zouden eigenlijk keihard moeten lachen om een skillbox. Eigenlijk zouden we dat met z’n allen veel vaker moeten doen: heel hard lachen om beleids- en managementspeak. Volgens mij werkt dat beter dan er boos om worden!

Geplaatst in schrijftips | Geef een reactie

De joy van schrijven

Louise Cornelis Geplaatst op 10 juli 2015 door LHcornelis9 juli 2015  

In de NRC van 26 juni staat een stuk ‘De kick van ongestoord werken’, met daarin koren op mijn molen. Het gaat net wat verder dan de meeste ‘ojee, we kunnen ons door de nieuwe media niet meer concentreren’. Het betoogt dat we ons ‘reflecterend brein’ nodig hebben voor creativiteit, vooruit kijken en gebeurtenissen in de juiste context plaatsen – activiteiten die nodig zijn voor schrijven, wat dan ook als voorbeeld wordt aangehaald.

We gijzelen echter dat reflecterende brein, doordat we ons steeds laten afleiden door mails, appjes e.d. Om die te verwerken, gebruiken we ons reflexbrein, wat het goed functioneren van het reflecterende brein hindert. Met écht denkwerk is al dat snelle schakelen niet te combineren. Dat vergt ongestoorde concentratie. Inderdaad.

Wordt werken dan niet saai, zo vraagt het artikel zich af? Nee. Het levert weliswaar minder directe behoeftebevrediging (fun) op, maar wel meer joy: het geluksgevoel van goed werk leveren.

In een kader bij het artikel staan tips voor offline werken, en één ervan bepleit ik ook regelmatig, maar ik kende de term niet: BBB-momenten. Dat staat voor bed, bad en bus: de momenten en plekken waar je dingen bedenkt. Bed, bad en bus zijn mij overigens lichamelijk nog te passief, ik heb zelf het meest aan FLH: fietsen, lopen en het huishouden doen!

 

Geplaatst in schrijftips | Geef een reactie

Tekstblad verschenen

Louise Cornelis Geplaatst op 8 juli 2015 door LHcornelis8 juli 2015  

Tijdens mijn vakantie is het nieuwe nummer van Tekstblad verschenen, nummer 3 van jaargang 21, met daarin mijn artikel over zakelijk lezen, gebaseerd op de scripties van Dorien en Kiki. In het artikel wil ik laten zien dat wat zakelijke lezers dénken dat ze doen en vinden dat ze moeten doen (‘alles lezen en onthouden’) niet aansluit bij hoe ze daadwerkelijk lezen: sterk bepaald door een leesdoel dat verschilt per situatie. Leuk dat het artikel er nu is, en ik kreeg er via Twitter al een paar mooie reacties op!

In hetzelfde nummer staat ook nog een interessant weetje in een artikel van Rob le Pair over klachtentweets: als je je tweet begint met het aanspreken van de organisatie, dus de twitternaam @organisatie op de eerste plek, krijg je vaker een reactie dan wanneer @organisatie verderop in de tweet staat. Enerzijds is dat gek, want juist bij verderop zien alle volgers de tweet en heeft een klacht dus een groter publiek. Maar kennelijk voelen organisaties zich meer persoonlijk aangesproken bij voorop, en dus ook meer geroepen om te reageren. Het artikel besluit met een terechte oproep aan organisaties om ook aan de ‘verderop’-tweets aandacht te geven.

Geplaatst in Leestips, schrijftips, verschenen | Geef een reactie

Schrijfmisdaden

Louise Cornelis Geplaatst op 24 juni 2015 door LHcornelis19 juni 2015  

Via de (besloten) LinkedIn-groep van oud-McKinsey-communicatiespecialisten bereikte me dit overzicht van tien zakelijke schrijfmisdaden. Ik vind het wel leuk; meestal zijn die ’top tien’ dingen nogal afgezaagd, maar hier zitten er tussen waar het maar weinig over gaat, zoals die eerste over schrijven voor je baas. Dat hoor ik wel van schrijvende professionals: dat de ‘hobbel’ baas moeilijker te nemen is en dus belangrijker dan de uiteindelijke lezer.

Geplaatst in Leestips, schrijftips | Geef een reactie

Leestijd: 3’44

Louise Cornelis Geplaatst op 19 juni 2015 door LHcornelis12 juni 2015  

Via het weblog Slidemagic kwam ik laatst terecht  bij een interessante presentatie op DocSend over succesvolle pitches aan investeerders door start-ups. Er ligt onderzoek aan ten grondslag onder andere naar het ‘deck’, dus de stand-alone papieren of digitale presentatie (neem ik aan). De gemiddelde investeerder kijkt daar 3 minuten en 44 seconden naar, en dat komt neer op 10 tot 25 seconden per pagina. Ik denk dat dat een stuk minder is dan de makers ervan verwachtten!

Ik moet zeggen dat ik wel nieuwsgierig ben naar hoe het onderzoek precies gedaan is, en ik ben het, net als Jan van Slidemagic, niet eens met sommige conclusies. ‘Meeste tijd naar kijken’ is niet per se ‘belangrijkste’ slide: een ingewikkelde slide lezen kost meer tijd. Ik weet ook niet of je kunt zeggen dat het goed is om het deck tot 20 pagina’s te beperken omdat de leestijd maar 3’44 is. Dat lijkt mij een omkering van oorzaak en gevolg bij dit onderzoek, waarin de gemiddelde lengte 19 pagina’s was. Misschien krijgt een dik deck wel meer tijd juist, en meer in het algemeen is de relatie tussen leestijd en lengte niet zo eenduidig.

Desalniettemin: interessante data. Die 3’44 ga ik onthouden!

Geplaatst in Presentatietips, schrijftips | Geef een reactie

Leestip: twintiger

Louise Cornelis Geplaatst op 11 juni 2015 door LHcornelis4 juni 2015  

Vorige week was er weer een bijeenkomst van onze Tekstnet-intervisiegroep. We houden ons bezig met de vraag wat een tekst ‘goed’ maakt. Ter illustratie had Verena een link doorgestuurd die ik hier graag doorplaats, want ik vond die tekst inderdaad jaloersmakend goed geschreven – sowieso, maar helemaal gezien het feit dat het om een ’twintiger’ gaat: http://www.detwintiger.nl/werkloos/werken-bij-de-ns-dag/

En wat maakt die tekst goed? In elk geval het taalspel, met de lange zinnen (veel snelheid daardoor), de hoofdletters, zo’n vondst als één. voor. één. Daarnaast inhoudelijk:de mix van humor, eerlijkheid en herkenbaarheid, met rake typeringen die me plaatsvervangende jeuk geven, zoals die NS-professional met Prezi, die zie ik zó voor me, of het ‘individueel WELKOM! heten met exact dezelfde woorden’- urgh, ja!

Tamara de Reus verdient het om niet te lang werkloos te zijn dan wel bij de Hema te werken!

Geplaatst in Leestips, schrijftips | Geef een reactie

Geredigeerd worden

Louise Cornelis Geplaatst op 5 juni 2015 door LHcornelis4 juni 2015  

Zoals hier al eerder vermeld, komt er een derde druk van Adviseren met perspectief. Een maand geleden heb ik de kopij ingeleverd bij de uitgeverij. Het proces gaat voortvarend: eerder deze week heb ik de geredigeerde versie daarvan gefiatteerd.

Mijn tekst was dus geredigeerd, en dat is altijd een gemengd genoegen. Er waren zeker een boel dingen verbeterd, van die correctheidskwesties die er bij mij makkelijk doorheen glippen omdat ik er net te weinig belang aan hecht (vraag-antwoord-dialoog of vraag-antwoorddialoog? ik neig naar de eerste, maar het is de laatste), ik heb nog wat dingen verduidelijkt, er kon nog wat worden ingekort, enzovoort.

Maar voor een deel ben ik te eigenwijs om iemand anders aan mijn tekst te laten zitten. Smaakkwesties wil ik op mijn manier. Ik zeg en schrijf lezergericht en niet lezersgericht, en de regel voor de tussen-s biedt vrijheid. Ik ben zelfs recalcitrant genoeg om niet in alles de officiële regels te willen volgen. Op alle gevallen van één die je als één uitspreekt, wil ik die accentjes, ook als ze volgens de officiële regel overbodig zouden zijn – want het zíen en niet uit de context hoeven afleiden helpt volgens mij lezers. En in mijn tekst geen typefout maar typfout, ook al is het Groene Boekje het daar niet mee eens (zie ook dit taaladvies).

Eén ding kostte me wat meer hoofdbrekens. De redacteur had een heel aantal gevallen van terugverwijzen naar dingen (boodschap, vraag, presentatie) veranderd van een persoonlijk voornaamwoord (hij, zij) naar een aanwijzend voornaamwoord (deze), bijvoorbeeld:

De hoofdboodschap wordt dus in de loop van het project steeds concreter. Ook anderszins kan deze zich sterk ontwikkelen.

Ik snap wel waar dat vandaan komt: boodschap is vrouwelijk, maar onze intuïties daarover zijn zo afgesleten dat met zij terugverwijzen toch een beetje gek is, en hij is fout. Maar deze is voor mijn taalgevoel ook fout, zelfs nog fouter dan hij. Deze kan voor mij alleen maar terugverwijzen naar andere grammaticale rollen dan het onderwerp – het verschil tussen deze twee zinnen:

Jan ging met Piet naar de bioscoop. Hij had de film nog niet gezien. (= Jan)
Jan ging met Piet naar de bioscoop. Deze had de film nog niet gezien. (= Piet)

Ik heb zo veel mogelijk het verwijsprobleem proberen te omzeilen, en een enkele keer toch gewoon hij gebruikt. Bij vraag mag dat sowieso, dat is mannelijk, en bij presentatie gaat zij dan weer moeiteloos, dat ervaar ik kennelijk nog wel als vrouwelijk. Lastige kwestie, hoor, in het Nederlands!

Maar… ondertussen wel op weg naar een mooie nieuwe druk!

Geplaatst in schrijftips, verschenen | Geef een reactie

Bericht navigatie

← Oudere berichten
Nieuwere berichten →

Recente berichten

  • Met een pro-drop naar de sportschool
  • Sprekend proefschrift
  • Engelse woorden steken over
  • Kom bij Annie thuis!
  • Wat sneeuw doet met leesbaarheid

Categorieën

  • Geen rubriek (10)
  • Gesprek & debat (30)
  • Gezocht (9)
  • Leestips (324)
  • Opvallend (561)
  • Piramideprincipe-onderzoek (98)
  • Presentatietips (154)
  • schrijftips (902)
  • Uncategorized (47)
  • Veranderen (39)
  • verschenen (206)
  • Zomercolumns fietsvrouw (6)

Archieven

  • januari 2026
  • december 2025
  • november 2025
  • oktober 2025
  • september 2025
  • augustus 2025
  • juli 2025
  • juni 2025
  • mei 2025
  • april 2025
  • maart 2025
  • februari 2025
  • januari 2025
  • december 2024
  • november 2024
  • oktober 2024
  • september 2024
  • augustus 2024
  • juli 2024
  • juni 2024
  • mei 2024
  • april 2024
  • maart 2024
  • februari 2024
  • januari 2024
  • december 2023
  • november 2023
  • oktober 2023
  • september 2023
  • augustus 2023
  • juli 2023
  • juni 2023
  • mei 2023
  • april 2023
  • maart 2023
  • februari 2023
  • januari 2023
  • december 2022
  • november 2022
  • oktober 2022
  • september 2022
  • augustus 2022
  • juli 2022
  • juni 2022
  • mei 2022
  • april 2022
  • maart 2022
  • februari 2022
  • januari 2022
  • december 2021
  • november 2021
  • oktober 2021
  • september 2021
  • augustus 2021
  • juli 2021
  • juni 2021
  • mei 2021
  • april 2021
  • maart 2021
  • februari 2021
  • januari 2021
  • december 2020
  • november 2020
  • oktober 2020
  • september 2020
  • augustus 2020
  • juli 2020
  • juni 2020
  • mei 2020
  • april 2020
  • maart 2020
  • februari 2020
  • januari 2020
  • december 2019
  • november 2019
  • oktober 2019
  • september 2019
  • augustus 2019
  • juli 2019
  • juni 2019
  • mei 2019
  • april 2019
  • maart 2019
  • februari 2019
  • januari 2019
  • december 2018
  • november 2018
  • oktober 2018
  • september 2018
  • augustus 2018
  • juli 2018
  • juni 2018
  • mei 2018
  • april 2018
  • maart 2018
  • januari 2018
  • december 2017
  • november 2017
  • oktober 2017
  • september 2017
  • augustus 2017
  • juli 2017
  • juni 2017
  • mei 2017
  • april 2017
  • maart 2017
  • februari 2017
  • januari 2017
  • december 2016
  • november 2016
  • oktober 2016
  • september 2016
  • augustus 2016
  • juli 2016
  • juni 2016
  • mei 2016
  • april 2016
  • maart 2016
  • februari 2016
  • januari 2016
  • december 2015
  • november 2015
  • oktober 2015
  • september 2015
  • augustus 2015
  • juli 2015
  • juni 2015
  • mei 2015
  • april 2015
  • maart 2015
  • februari 2015
  • januari 2015
  • december 2014
  • november 2014
  • oktober 2014
  • september 2014
  • augustus 2014
  • juli 2014
  • juni 2014
  • mei 2014
  • april 2014
  • maart 2014
  • februari 2014
  • januari 2014
  • december 2013
  • november 2013
  • oktober 2013
  • september 2013
  • augustus 2013
  • juli 2013
  • juni 2013
  • mei 2013
  • april 2013
  • maart 2013
  • februari 2013
  • januari 2013
  • december 2012
  • november 2012
  • oktober 2012
  • september 2012
  • augustus 2012
  • juli 2012
  • juni 2012
  • mei 2012
  • april 2012
  • maart 2012
  • februari 2012
  • januari 2012
  • december 2011
  • november 2011
  • oktober 2011
  • september 2011
  • augustus 2011
  • juli 2011
  • juni 2011
  • mei 2011
  • april 2011
  • maart 2011
  • februari 2011
  • januari 2011
  • december 2010
  • november 2010
  • oktober 2010
  • september 2010
  • augustus 2010
  • juli 2010
  • juni 2010
  • mei 2010
  • april 2010
  • maart 2010
  • februari 2010
  • januari 2010
  • december 2009
  • november 2009
  • oktober 2009
  • september 2009
  • augustus 2009
  • juli 2009
  • juni 2009
  • mei 2009
  • april 2009
  • maart 2009
  • februari 2009
  • januari 2009
  • december 2008
  • november 2008
  • oktober 2008
  • september 2008
  • augustus 2008
  • juli 2008

©2026 - Louise Cornelis
↑