Soms komt inspiratie voor dit blog uit onverwachte hoek. Ik was Een haas in huis aan het lezen, een mooi boek waarin Chloe Dalton beschrijft hoe ze zich tijdens de eerste corona-lockdown ontfermt over een jonge haas en daar een bijzondere band mee opbouwt. Dat ’tijdens de lockdown’ doet ertoe, want normaal gesproken zou zij veel te druk zijn geweest en te veel weg uit haar huis op het platteland om zoiets te kunnen doen. Ze heeft namelijk een veeleisende baan, met ook veel reizen in binnen- en buitenland. Wat die baan precies inhoudt, had ik nog niet uit het boek opgepikt toen ik ergens bijna halverwege las hoe ze overpeinst:
Om goed te kunnen adviseren moet je jezelf uitwissen. Je moet je eigen meningen en gevoelens opzijzetten, onthecht raken of jezelf camoufleren – want eigenbelang is onverenigbaar met objectiviteit – en je onttrekken aan de schijnwerpers. Die onverstoorbare, oplettende, ingetogen houding houding, die ik jarenlang had volgehouden, was voor mij een manier van leven geworden. Ik was voortdurend bedacht op een valkuil, zag gevaar van ver aankomen en stond klaar om onmiddellijk in actie te komen of me aan te passen en zo nodig uit beeld te verdwijnen, een beetje zoals een haas. Zou ik misschien al te zeer zijn opgegaan in de achtergrond van mijn leven, als een haas in een heg, waardoor mijn identiteit was vervaagd zonder dat ik zo sereen was als een haas?
Aha, dacht ik, ze is adviseur – op de pagina bij de uitgever waarnaar ik hierboven link staat inderdaad ‘politiek adviseur’.
Maar ik ben het niet met haar eens; ik deel haar visie op adviseren niet. Jezelf uitwissen, niet alleen kan dat niet, het is ook juist niet de bedoeling van goed adviseren. Adviseren is persoonlijk, je werkt juist met je hele hebben en houden. Met je levenservaring, bijvoorbeeld, die niet los te knippen is van je kennis. En juist ook met je gevoelens, die je op intuïtieve sporen zetten, bijvoorbeeld naar waar iets niet klopt. Het is niet onthecht, je maakt je juíst druk om de belangen van de geadviseerde. Het lijkt erop dat Dalton vindt dat een adviseur een keuze moet maken tussen eigenbelang en objectiviteit. Maar dat is niet óf óf.
Een van de redenen waarom jezelf uitwissen niet kan, gaat ook dagen bij Dalton: dat leidt tot spanning en uitputting. Ze wordt zich bewust van het harde pantser dat ze zichzelf had aangemeten. Wat dus ook helemaal niet ‘objectief’ is – want dat bestaat ook niet, in adviseren.
Waar het wat mij betreft om gaat is dat je je zo veel mogelijk bewust bent van dat hele hebben en houden, dus wat je allemaal meeneemt als adviseur, én dat je je adviezen baseert op feiten. Je eigen bagage kleurt die feiten, maar doet ze – als het goed is – geen geweld aan.
Bij Dalton was er contact met een haas voor nodig om tot zulke reflecties te komen. Helaas gaat het er in het boek niet over of dat ook tot daadwerkelijke veranderingen leidt in haar manier van adviseren – haar werk komt verder hooguit zijdelings ter sprake. Het enige wat ik afleid, is dat ze het rustiger aan is gaan doen, en vaker thuis is – bij de haas en diens nakomelingen, bij de natuur. Het kan bijna niet anders of dat maakt haar ook tot een andere adviseur, want zo gaat dat. En dat is dus helemaal prima.
